Χίλσμπορο, 15 Απριλίου 1989. Η απόλυτη “σκηνοθεσία” σε ένα τόπιο κατακόκκινο από αίμα αθώων ανθρώπων. Η Αγγλική κυβέρνηση, η αστυνομικές αρχές και η σκανδαλοθηρική εφημερίδα S*n αποτελούσαν το τρίπτυχο μιας “επιτυχίας” που για χρόνια θα γνώριζαν την αποθέωση και την καθολική αναγνώριση για τα μέτρα που έλαβαν προς την πάταξη της βίας.
 

Τί συνέβη στο Χίλσμπορο

Ημιτελικός Κυπέλλου Αγγλίας, του αρχαιότερου ποδοσφαιρκού θεσμού, μια γιορτή του ποδοσφαίρου εξελίχθηκε σε μια τραγωδία που μνημονεύεται για 4η δεκαετία.
 
Η αναμέτρηση ανάμεσα στην Λίβερπουλ και την Νότιγχαμ Φόρεστ δεν διήρκησε περισσότερο από 6 λεπτά. Η αστυνομία είχε επιτρέψει την είσοδο πολλών φιλάθλων σε μια κερκίδα που ήταν ήδη γεμάτη και δεν κατάλαβε εγκαίρως το μέγεθος της τραγωδίας. Μάλιστα επειδή ο αγώνας ξεκινούσε και δεν θα προλάβαιναν να μπουν στο γήπεδο, άνοιξαν περισσότερες πύλες, με αποτέλεσμα να εισέλθουν ταυτόχρονα εκατοντάδες άνθρωποι παραπάνω από τη χωρητικότητα της εξέδρας.
 
Χίλσμπορο, ώρα μηδέν
Χίλσμπορο, ώρα μηδέν
 
Πολλοί προσπαθούσαν να σκαρφαλώσουν στα κάγκελα που εμπόδιζαν την πρόσβαση στον αγωνιστικό χώρο, ενώ άλλοι πιέστηκαν πάνω σε αυτά από τον κόσμο που έμπαινε στο γήπεδο. Όσοι πρόλαβαν να αντιδράσουν έγκαιρα πήδηξαν μέσα στο γήπεδο και σώθηκαν. Τις επόμενες ώρες επικράτησε χάος. Οι φίλαθλοι έπαιρναν τις διαφημιστικές πινακίδες για να μεταφέρουν τους τραυματίες και άψυχα κορμιά κείτονταν στο γήπεδο.
 
Τα ασθενοφόρα δεν έφτασαν ποτέ εγκαίρως στον αγωνιστικό χώρο, τόσο ως προς την ώρα, όσο και ως προς τον όγκο αυτών που απαιτούνταν ώστε να σωθεί ο κόσμος.

Θάτσερ, Κυβέρνηση, Αρχές Δικαιοσύνη

Αγγλική κυβέρνηση, ή προτιμάτε Μάργκαρετ Θάτσερ; Ας μας επιτραπεί ένας μικρός “εκτροχιασμός” από τη θεματολογία του Site και ας πάμε σε μια ατάκα που έχουμε ακούσει όλοι όσοι έχουμε ζήσει συμπλοκές στο Ελληνικό ποδόσφαιρο, είτε μπροστά στα μάτια μας, είτε -ακόμα περισσότερο- σε καφενειακές κουβέντες και γραπτά. Αναφέρομαι στο μύθο του “μια Θάτσερ μας χρειάζεται”. Και αυτό έχει μνημονευτεί και σε άλλες χώρες που πλήττονται από τον χουλιγκανισμό, όπως η Ιταλία.
 
Τα γεγονότα του Χέυζελ το 1985 ώθησαν την Θάστερ στο να πάρει μια απόφαση η οποία ήταν επιτακτική για την πάταξη της βίας στα γήπεδα και του χουλιγκανισμού. Οι οπαδοί της Λίβερπουλ κρίθηκαν υπεύθυνοι για το θάνατο 39 ανθρώπων στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών απέναντι στην Γιουβέντους το 1985. 
Ένα από τα πλέον γνωστά σκίτσα που μαρτυρούν τα όσα έκανε πραγματικά η Θάτσερ με την αστυνομία
Ένα από τα πλέον γνωστά σκίτσα που μαρτυρούν τα όσα έκανε πραγματικά η Θάτσερ με την αστυνομία
 
O τότε υπουργός Εσωτερικών Χάρντ ζήτησε από την Θάτσερ την παραίτηση του αρχηγού της αστυνομίας που ήταν υπεύθυνος για την αγώνα. «Το μέγεθος της καταστροφής και το ποσοστό ευθύνης που επιρρίπτει η αναφορά στην αστυνομία, απαιτεί αυτήν την παραίτηση. Αν το περιεχόμενο της αναφοράς βγει προς τα έξω, θα ενθαρρύνει βίαιη συμπεριφορά των οπαδών προς τους αστυνομικούς και οι οπαδοί της Λίβερπουλ θα αισθανθούν δικαιωμένοι» λέει στην αναφορά του, την οποία η τότε πρωθυπουργός απέρριψε. «Τι εννοούμε όταν λέμε να “χαιρετίσουμε την γενική κατεύθυνση της αναφοράς”; Η γενική κατεύθυνση είναι μια καταστροφική κριτική της αστυνομίας. Είναι αυτό ευπρόσδεκτο για μας;».
 
Τον Αύγουστο του 1989, ο δικαστής Λόρδος Τέιλορ εκδίδει το πρώτο του πόρισμα, το περίφημο «Taylor Report». Επιρρίπτει εξ’ ολοκλήρου τις ευθύνες στην Αστυνομία, τον Δήμο του Σέφιλντ, την Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία και τη Σέφιλντ Γουένσντεϊ. Απορρίπτει τις κατηγορίες περί μεθυσμένων οπαδών της Λίβερπουλ και σημειώνει ότι οι επιζήσαντες προσπάθησαν με κάθε τρόπο να βοηθήσουν τα θύματα.

Η S*n

Ο τίτλος της S*n την 19η Απριλίου 1989, 4 μέρες μετά τα δραματικά γεγονότα, ήταν “The Truth”. Μια αλήθεια η οποία ανέφερε ότι η οι οπαδοί της Λίβερπουλ έκλεψαν πορτοφόλια θυμάτων, ούρησαν τους γενναίους αστυνομικούς και απωθούσαν τους διασώστες την ώρα που έδιναν τις πρώτες βοήθειες στους τραυματίες. Έπρεπε να περάσουν 23 χρόνια για να βγει ένα πρωτοσέλιδο από την ίδια εφημερίδα με τίτλο “The REAL Truth”, απολογούμενοι προς όλους για τα όσα έγραψε το 1989. Η ζημιά προς το όποιο κύρος μπορούσε να έχει το σκανδαλοθηρικό μέσο, είχε ήδη γίνει.
 
Από τη μεριά της S*n, ιδιοκτησίας Ρούπερτ Μέρντοχ, υπεύθυνος για τα όσα έγιναν θεωρήθηκε ο διευθυντής Κέλβιν Μακένζι. Αποφάσιζε άκρως… δημοκρατικά για τους τίτλους, οι οποίοι θα βοηθούσαν στο να πουλάει η εφημερίδα, μη λογαριάζοντας συνεργάτες και συντάκτες. 
 
Το ρεπορτάζ γράφτηκε από τον Χάρι Άρνολντ, ο οποίος δήλωσε έπειτα από χρόνια στο BBC «εκείνη την εποχή ο Μακένζι ήταν διευθυντής της S*n. Αρεσκόταν στο να βάζει τους δικούς του τίτλους. Έγραψε ως τίτλο “The Truth” και το γνωρίζω καλά, γιατί ενώ ετοιμαζόμουν να φύγω από την αίθουσα σύνταξης τον είδα να σχεδιάζει την πρώτη σελίδα. Έμεινα έκπληκτος διότι ο τίτλος δεν αντιστοιχούσε στα όσα είχα γράψει. Δεν χρησιμοποίησα ποτέ αυτή την έκφραση, πιστεύοντας ότι έχω γράψει ένα ισορροπημένο απ’ όλες τις πλευρές άρθρο. Μίλησα στον Μακένζι και είπα πως δεν μπορεί να γράψει αυτόν τον τίτλο και αναρωτήθηκε το λόγο που του είπα αυτό. Συνεχίζοντας, του εξέφρασα την άποψη ότι δεν μπορεί να γίνει γιατί δεν ξέρουμε αν είναι όντως η αλήθεια αλλά απλά μαρτυρίες. Αρκέστηκε στο να μου πει ότι δε θα υιοθετήσουμε τίποτα απ’όσα θα γραφτούν».
 
Τα δύο πρωτοσέλιδα της Sun που αφορούσαν τα γεγονότα του Χίλσμπορο, με διαφορά 23 χρόνια
Τα δύο πρωτοσέλιδα της Sun που αφορούσαν τα γεγονότα του Χίλσμπορο, με διαφορά 23 χρόνια
 
Η S*n δεν ήταν η μόνη που είχε τις ευθύνες για την “αλήθεια”. Περισσότερες από 160 καταθέσεις αστυνομικών που ήταν παρόντες στο γήπεδο, αλλοιώθηκαν για να μη φανεί η ανικανότητα των Αρχών και να πέσει το βάρος των ευθυνών στους μεθυσμένους χούλιγκαν. Εκ των 42 ασθενοφόρων που υπήρχαν περιμετρικά του γηπέδου, μόλις 2 κατάφεραν να μπουν στον αγωνιστικό χώρο και να προσφέρουν τις απαραίτητες βοήθειες, λόγω συμπλοκών! Εκτός αυτών, η αστυνομία αναζητούσε στοιχεία στα ποινικά μητρώα των νεκρών που θα της έδινε το δικαίωμα να τους επιρρίψει ευθύνες, ενώ οι ιατροδικαστές έλαβαν δείγματα αίματος για να ελέγξουν τα επίπεδα αλκοόλ στο αίμα τους.
 
Η κυβέρνηση κατάφερε με τη χειραγώγηση της αστυνομίας και με τα όσα έγραφε η S*n, να επηρρεάσει την κοινή γνώμη σε όλη τη χώρα εκτός απ’την πόλη του Λίβερπουλ. Στην πόλη μπορεί να διακρίνει εύκολα κανείς ακόμα και σήμερα, επιγραφές και αυτοκόλλητα που αναγράφουν το περίφημο «Don’ t buy the S*n». 
 
Όπως ήταν απόλυτα φυσικό το πρωτοσέλιδο αυτό προκάλεσε σοκ, οργή αλλά και ένα πρωτοφανές μποϊκοτάζ από ολόκληρο το Λίβερπουλ σε βάρος της S*n, το οποίο σε μεγάλο βαθμό φτάνει μέχρι τις ημέρες μας. Νεαροί γέμισαν τους τοίχους της πόλης με το σύνθημα «Don’ t buy the S*n», κάθε Κυριακή που είχε αγώνα στο Άνφιλντ υπήρχε διαδήλωση κατά του ευρείας κυκλοφορίας ταμπλόιντ, ιδιοκτησίας Ρούμπερτ Μέρντοχ. Πολλοί άρπαζαν από τα σημεία πώλησης τις εφημερίδες και τις κατέστρεφαν. Οι περισσότεροι ιδιοκτήτες καταστημάτων διανομής Τύπου αρνούνταν να βάλουν στο μαγαζί τους τη συγκεκριμένη εφημερίδα. Σε ακραίες περιπτώσεις υπήρχαν μέχρι και ξυλοδαρμοί ατόμων οι οποίοι είχαν «συλληφθεί» να διαβάζουν την S*n.
 

Η δικαίωση

Φτάνοντας στο σήμερα, ή μάλλον στο 2012, ο διευθυντής της S*n Μακένζι τοποθετήθηκε για τα όσα γράφτηκαν το 1989. «Πήρε περισσότερο από δυο δεκαετίες, 400.000 έγγραφα και δυο χρόνια έρευνας για να ανακαλύψω με τρόμο, ότι θα έπρεπε να βάλω τον τίτλο “τα ψέματα” αντί για το “η αλήθεια”. Ναι, έκανα ένα τεράστιο λάθος. Πριν από 23 χρόνια, πήρα στα χέρια μου την ανταπόκριση ενός έγκυρου πρακτορείου ειδήσεων στο Σέφιλντ, όπου υπήρχαν σοβαρές καταγγελίες από αστυνομικούς εναντίον των οπαδών. Δεν είχα κανένα λόγο να πιστεύω ότι οι αρχές είχαν λόγους να κρύψουν την αλήθεια, μετά από μια τέτοια καταστροφή. Όπως ξεκάθαρα είπε ο πρωθυπουργός, όλα ήταν ψέματα και μέρος από μια συντονισμένη επιχείρηση της αστυνομίας να ρίξει την ευθύνη της τραγωδίας στους οπαδούς της Λίβερπουλ».
Ο κόσμος της ομάδας πάντα αγωνιζόταν για τη δικαίωση και πάντα ήξερε τους πραγματικούς ενόχους
Ο κόσμος της ομάδας πάντα αγωνιζόταν για τη δικαίωση και πάντα ήξερε τους πραγματικούς ενόχους
 
Ο πρώην πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον παραδέχτηκε τότε ότι οι ευθύνες δε βαραίνουν τον κόσμο της Λίβερπουλ, ζήτησε δημόσια συγγνώμη από τις οικογένειες των θυμάτων, παραδέχτηκε ότι 59 από τα 96 θύματα θα μπορούσαν να είχαν σωθεί αν οι Αρχές έκαναν σωστά τη δουλειά τους, καταδίκασε την αλλοίωση των καταθέσεων της αστυνομίας και υποχρέωσε τους Μακένζι και S*n να απολογηθούν δημόσια.
 
Για 23 χρόνια οι συγγενείς κι οι φίλοι των νεκρών και των τραυματιών έψαχναν την δικαίωση. Σε όλο αυτό το διάστημα τους έλεγαν πως δεν θα τα καταφέρουν, πως δεν πρόκειται ποτέ κανείς να παραδεχθεί τίποτα, ούτε θα μπορέσουν να τους αναγκάσουν με στοιχεία να παραδεχθούν την συνωμοσία και τα ψεύδη. Για 23 χρόνια δεν κουβαλούσαν μόνο το σταυρό του χαμού των αγαπημένων τους προσώπων, αλλά έπρεπε να υπομένουν το αδιανόητο: την κοινή γνώμη, τους οπαδούς των άλλων ομάδων να τους λένε πως δεν υπάρχει καμία συνωμοσία και το μόνο που υπάρχει είναι η ευθύνη των χούλιγκανς που σκότωσαν τα αδέρφια τους στο πέταλο.
 

Δεν ήταν μόνο οι οπαδοί της Γιουνάιτεντ που φώναζαν τόσα χρόνια “you killed your own fans, murdering bastards, 96 were not enough”. Δεν ήταν μόνο οι οπαδοί της Τσέλσι, που στον περσινό ημιτελικό Κυπέλλου Αγγλίας με την Τότεναμ διέκοψαν το ενός λεπτού σιγής για να φωνάξουν για τους “δολοφόνους”. Δεν ήταν μόνο το περίφημο “typical scousers, always the victim, never your fault”, που ήταν η κλασική ειρωνική απάντηση για το Χίλσμπορο. “Ναι, σας ξέρουμε, εσείς είστε τα θύματα, δεν φταίτε ποτέ”.

Εικόνες σαν αυτή είναι από αυτές που οπαδοί άλλων ομάδων  χλεύασαν μέσω συνθημάτων
Εικόνες σαν αυτή είναι από αυτές που οπαδοί άλλων ομάδων χλεύασαν μέσω συνθημάτων

Ήταν η κοινή γνώμη, που προτιμούσε να πιστέψει το κράτος και την αστυνομία, παρά να αποδεχθεί πως οι οικογένειες των θυμάτων δεν μπορεί για 23 χρόνια να φωνάζουν για κάτι που δεν υπάρχει. Ήταν οι γενιές και γενιές ποδοσφαιρόφιλων σε όλον τον κόσμο που, χωρίς να φταίνε, μεγάλωσαν πιστεύοντας πως το Χίλσμπορο ήταν μια ακόμη περίπτωση χουλιγκανισμού. “Αυτοί ήταν στο Χέιζελ, τα ίδια έκαναν και στο Χίλσμπορο, μόνο που εκεί σκοτώθηκαν μεταξύ τους”.

Ήταν ακόμα και τα επίσημα χείλη, σαν αυτά του δημάρχου του Λονδίνου, του Μπόρις Τζόνσον. Διαβάστε δηλώσεις που έγιναν το 2004: “Μια βαθιά απεχθής ψύχωση των οπαδών της Λίβερπουλ, να βλέπουν πάντα τους εαυτούς τους ως θύματα. Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για την αποτυχία των οπαδών να αναγνωρίσουν, έστω και σήμερα, πως έπαιξαν ρόλο στην τραγωδία, με τους μεθυσμένους χούλιγκανς που απερίσκεπτα έκαναν ντου. Η αστυνομία έγινε ένας βολικός αποδιοπομπαίος τράγος, το ίδιο κι η εφημερίδα Sun.”

Η Έβερτον έχει δείξει πολλάκις ότι στον αγώνα της δικαίωσης, ήταν δίπλα στη "μισητή" συμπολίτισσα Λίβερπουλ
Η Έβερτον έχει δείξει πολλάκις ότι στον αγώνα της δικαίωσης, ήταν δίπλα στη “μισητή” συμπολίτισσα Λίβερπουλ

Μέσα σ’αυτό το κλίμα προσπαθούσαν οι οικογένειες των θυμάτων να βρουν το δίκιο τους.

Τον Απρίλιο του 2016, το δικαστήριο του Ουόρινγκτον, με απόφασή του δικαίωσε τις 96 αδικοχαμένες ψυχές. Χαρακτήρισε τα 96 θύματα «unlawfully killed» (είναι ο νομικός όρος στη Μεγάλη Βρετανία για ανθρώπους που χάνουν τη ζωή τους χωρίς νομική δικαιολογία π.χ. ενώ προβαίνουν σε κάποια παράνομη πράξη).

Έπειτα από δύο χρόνια ακροάσεων προέκυψε ότι οι εγκληματικές ενέργειες της αστυνομίας που επέτρεψαν την αθρόα είσοδο των οπαδών της Λίβερπουλ στην κερκίδα «Λέπινγκς Λέιν» ήταν αυτές που αποτέλεσαν την αιτία της τραγωδίας.

Στη συγκεκριμένη απόφαση καταλυτικό ρόλο έπαιξαν οι 14 απαντήσεις των ενόρκων σχετικά με τις ευθύνες των Αστυνομικών Αρχών που είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο των 96 αθώων ανθρώπων. Μάλιστα, όπως ακούστηκε, καμία συμπεριφορά των οπαδών δεν προκάλεσε το μοιραίο.

Παράλληλα ευθύνες βαραίνουν και την ασφάλεια της Σέφιλντ Γουένσντεϊ σχετικά με τα μέτρα που θα έπρεπε να είχαν ληφθεί για την αναμέτρηση. Η απόφαση αυτή ήταν ένας ελάχιστος φόρο τιμής στη μνήμη των 96 που έχασαν τη ζωή τους και συνάμα δικαίωση για τις οικογένειες των θυμάτων που τόσα χρόνια διψούσαν για την απόδοση της δικαιοσύνης και για το άκουσμα της αλήθειας.

Οι οικογένειες των θυμάτων ξέσπασαν σε κλάματα και πανηγυρισμούς στο άκουσμα της απόφασης. Ο αγώνας τους για δικαίωση ήταν νικηφόρος και το «Justice for the 96», που τόσα χρόνια ζητούσαν, ήταν γεγονός.

Με την ανακοίνωση του δικαστηρίου, στο Twitter επώνυμοι και όχι μόνο, πρώην ποδοσφαιριστές όπως ο Γκάρι Λίνεκερ και ο Σταν Κόλιμορ εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για αυτή την ιστορική απόφαση. Συγγενείς των θυμάτων συγκλόνισαν τραγουδώντας έξω από το δικαστήριο «You’ll never walk alone».

Ήταν πια η στιγμή της δικαίωσης. Ήταν η στιγμή που ψυχή του Τζον Πολ, του μικρού που ήταν ξάδερφος του Στίβεν Τζέραρντ, η ψυχή του Ρέιμοντ, οι ψυχές άλλων 94 ανθρώπων μπορούσαν πια να αναπαυθούν.

O ρόλος της Έβερτον

Η τραγωδία του Χίλσμπορο ένωσε την πόλη του Λίβερπουλ. Την έκανε μια γροθιά καθώς οι οπαδοί της Έβερτον και αυτοί της Λίβερπουλ από την πρώτη στιγμή βίωσαν μαζί τον πόνο, προσπαθώντας να πάρουν κουράγιο. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι οπαδοί της Έβερτον, που είχαν γυρίσει την ίδια μέρα από τον άλλο ημιτελικό με τη Νόριτς, περίμεναν τα πούλμαν των φίλων της Λίβερπουλ που επέστρεφαν από το Σέφιλντ για να τους πάρουν αγκαλιά κατά την άφιξή τους στην πόλη. Από την πρώτη στιγμή Εβερτόνιανς και Λιβερπούντλιανς έγιναν «ένα». Άλλωστε στο Λίβερπουλ υπάρχουν οικογένειες που είναι μοιρασμένες σε φίλους της Λίβερπουλ και της Έβερτον με αποτέλεσμα και οπαδοί των «Ζαχαρωτών» να βλέπουν ανάμεσα στους νεκρούς και δικά τους αγαπημένα οικογενειακά πρόσωπα.

Η Έβερτον ποτέ δεν ξέχασε την τραγωδία του Χίλσμπορο και πάντα στεκόταν και αυτή στο πλευρό των οικογενειών των θυμάτων που επιζητούσαν να ακουστεί η αλήθεια και να αποδοθούν οι ευθύνες στους υπαίτιους. Η μπλε μεριά της πόλης κάθε 15η του Απρίλη δάκρυζε και αυτή, τιμώντας τους ανθρώπους που ξεψύχησαν στο Χίλσμπορο. Πριν μερικά χρόνια στο Γκούντισον Παρκ η φωτογραφία με ένα μικρό κορίτσι με τη φανέλα της Έβερτον και ένα μικρό αγόρι με τη φανέλα της Λίβερπουλ, με τους αριθμούς στο πίσω μέρος να σχηματίζουν το 96, ήταν μια εικόνα που συγκίνησε. Όπως και εκείνη των «Κόκκινων» που θα δημιουργούσαν στο Kop ένα μωσαϊκό που σχημάτιζε ένα «ευχαριστώ» με κόκκινα και μπλε γράμματα στο ντέρμπι του Άνφιλντ το 2013. Άλλωστε κάθε χρόνο, τη μέρα της επετείου, η Έβερτον και οι οπαδοί της δεν θα ξεχνούσαν ποτέ τη Λίβερπουλ.

 

Η αυτοβιογραφία του King Kenny

Στην αυτοβιογραφία του, ο Kenny Dalglish αναφέρει πολύ ενδιαφέροντα γεγονότα για εκείνη τη μαύρη μέρα.

«Δεν θα ξεχάσω ποτέ, μα ποτέ την 15η Απριλίου του 1989. Δεν μπορώ ούτε καν να σκέφτομαι το όνομα Χίλσμπορο και να μην μου έρχονται στο μυαλό αυτές οι τραγικές εικόνες. Μου ήταν δύσκολο να γράψω για το Χίλσμπορο, για τα τραγικά λάθη των αρχών, τόσο των αστυνομικών αλλά και ποδοσφαιρικών, που είχαν ως αποτέλεσμα το θάνατο 96 οπαδών μας. Οι μνήμες θα είναι εκεί και το υπόλοιπο της ζωής μου. Λίγα χρόνια αργότερα και αφού είχα φύγει από την Λίβερπουλ, μου έγινε πρόταση για να αναλάβω την Σέφιλντ Γιουνάιτεντ αλλά αρνήθηκα για τα όσα έγιναν τότε στο γήπεδο της. Αυτός που μου πρόσφερε την δουλειά μου είπε: “Δεν το σκέφτηκα αυτό”. Μου ήταν δύσκολο να ξαναβρεθώ σε εκείνο το γήπεδο, πόσο μάλιστα για να δουλέψω σαν προπονητής.

Την προηγούμενη χρονιά, η Λίβερπουλ έπαιξε στο ίδιο γήπεδο για τα ημιτελικά του FA Cup και πάλι με την Νότιγχαμ Φόρεστ και δεν συνέβηκε το παραμικρό. Οι οπαδοί πήγαιναν οργανωμένα και συνοδευόμενοι από αστυνομικούς στο γήπεδο και ήταν υποχρεωμένοι να δείξουν το εισιτήριο τους 500 γιάρδες μακριά από την είσοδο. Αυτό δεν έγινε στις 15 Απριλίου του 1989. Αν επαναλαμβάνονταν τα ίδια μέτρα ασφαλείας, τότε αυτοί οι 96 οπαδοί ίσως να ήταν ζωντανοί σήμερα και δεν θα υπήρχαν συγγενείς στο Mέρσεϊσαϊντ που θα ζούσαν με την ανάμνηση των αγαπημένων τους… Βγήκαμε στον αγωνιστικό χώρο, οι παίχτες έκαναν το καθιερωμένο ζέσταμα και εγώ κάθισα στον πάγκο και περίμενα την έναρξη του παιχνιδιού. Δεν αντιλήφθηκα κανένα πρόβλημα. Ξαφνικά, ένας αστυνομικός έτρεξε μέσα στον αγωνιστικό χώρο και κάτι είπε στον διαιτητή, Ρέι Λιούις, ο οποίος διέκοψε αμέσως το παιχνίδι. Ο Λιούις έστειλε τους παίχτες στα αποδυτήρια και μας είπε να περιμένουμε ενημέρωση. Κανείς δεν είχε καταλάβει το μέγεθος της καταστροφής, ούτε καλά-καλά τι είχε συμβεί.

O Kenny Dalglish παρατηρεί τα όσα συμβαίνουν στις εξέδρες
O Kenny Dalglish παρατηρεί τα όσα συμβαίνουν στις εξέδρες

Έδωσα εντολή στους παίχτες μου να μείνουν στα αποδυτήρια και βγήκα στην φυσούνα. Εκεί υπήρχαν και μερικοί φίλαθλοι. Μου φώναξαν: “Κένι, Κένι, κόσμος πεθαίνει εκεί έξω”. Τα νέα του τρόμου άρχισαν να γίνονται γνωστά. Αυτοί που βρίσκονταν στο τόπο της τραγωδίας άρχισαν να “απλώνουν” τα τραγικά νέα και στο υπόλοιπο γήπεδο. Όπως κάθε άνθρωπος, η πρώτη μου αντίδραση ήταν να ελέγξω αν τα μέλη της οικογένειας μου ήταν εντάξει. Έτρεξα στην Μαρίνα και την Κέλι, που βρίσκονταν στα επίσημα θεωρία. Ο γιος μου, Πολ, δεν ήταν μαζί τους. Όπως συνήθιζε, πήγαινε στο γήπεδο παρέα με τον γιο του Ρόι Έβανς, τον Στέφεν, και ακόμα ένα φίλο του, τον Αλαν Μπράουν. Πήγα εκεί έξω για να τον βρω. Σκεφτείτε την ανακούφιση μου να τον δω να διασχίζει το γήπεδο και να τρέχει προς το μέρος μου. Θα μπορούσε άνετα να βρίσκεται στη “Leppings Lane end”, αφού έπρεπε να την διασχίσει για να πάει στην κερκίδα που αντιστοιχούσε στο εισιτήριο του.

Αν δεν ερχόταν γρήγορα στο γήπεδο, θα μπορούσε να βρεθεί στον χώρο. Τον πήγα αμέσως στην Μαρίνα…Η αστυνομία ζήτησε από εμένα και τον Μπράιαν (προπονητή της Νότιγχαμ) να κάνουμε μια ανακοίνωση. Διασχίσαμε την κουζίνα του Χίλσμπορο, εκεί υπήρχε ένα ράδιο που μετέδιδε τα αποτελέσματα άλλων αγώνων. Ήταν πολύ περίεργο. Δεν είχαν καμία σημασία. Πήγαμε στην γωνία της “Leppings Lane end” και προσπαθήσαμε να στείλουμε ένα μήνυμα, το μικρόφωνο της αστυνομίας όμως δεν λειτουργούσε. Τότε, οι αστυνομικοί πρότειναν να πάμε στο δωμάτιο του DJ και να χρησιμοποιήσουμε την συσκευή ανακοινώσεων. Έτρεξα στο δωμάτιο, ο Μπράιαν όμως όχι. Επέστρεψε πίσω. Δεν έκανε ποτέ την ανακοίνωση. Μόνο εγώ. Γιατί δεν ήρθε να μιλήσει στους οπαδούς; Δεν ξέρω. Ήταν δική του απόφαση. Δεν νομίζω να τον είχα ξαναδεί εκείνη τη μέρα. Η Φόρεστ έφυγε πολύ γρήγορα από το γήπεδο. Είπα στους οπαδούς να παραμείνουν ψύχραιμοι. Τους είπα πως ο τρόπος που αντέδρασαν ήταν εξαιρετικός και η βοήθεια που έδιναν στα θύματα ήταν φανταστική. “Σας παρακαλώ, μείνετε ψύχραιμοι”, συνέχιζα να λέω. Και πράγματι, οι περισσότεροι έμειναν ψύχραιμοι. Την ίδια ώρα που οι δικοί μας οπαδοί πέθαιναν, συνειδητοποίησα ότι οι οπαδοί της Φόρεστ συμπεριφέρονταν άψογα. Σαν να μην είχε συμβεί τίποτα. Μερικοί οπαδοί της Λίβερπουλ έτρεξαν προς την κερκίδα της Φόρεστ, κάποιοι εκ των οποίων με “άγριες” διαθέσεις. Η πρώτη μου σκέψη ήταν πως οπαδοί της Φόρεστ πήγαν στην αντίπαλη εξέδρα για να δημιουργήσουν επεισόδια και οι δικοί μας έκαναν αντίποινα. Πολλοί σκέφτηκαν το ίδιο πράγμα.

Όταν ο κόσμος κατάλαβε τι πραγματικά συνέβηκε, άλλαξε και η συμπεριφορά όσων έτρεχαν προς την εξέδρα της Φόρεστ για “εκδίκηση”. Θα μπορούσε να ήταν πολύ χειρότερα τα πράγματα εάν οι οπαδοί της Φόρεστ αντιδρούσαν. Η καταστροφή ήταν ήδη μεγάλη αλλά μπορούσε να ήταν πολύ χειρότερη αν καταλάβαιναν ότι πήγαιναν προς το μέρος τους για να τους επιτεθούν. Προς τιμή τους, οι οπαδοί της Φόρεστ έδειξαν αυτοσυγκράτηση. Για τον τρόπο που αντέδρασαν τότε στο Χιλσμπρο, θα είναι για πάντα στην καρδιά μου. Πολύ σύντομα έγινε γνωστό το μέγεθος της τραγωδίας. Ο κόσμος έσπαζε της διαφημιστικές ταμπέλες για να τις χρησιμοποιήσει σαν φορεία και να βοηθήσουν τους συνανθρώπους τους και να τους μεταφέρουν στον αγωνιστικό χώρο. Οι αστυνομικοί και οι υπεύθυνοι ασφαλείας δεν μπορούσαν να κάνουν πολλά πράγματα. Ήταν στην λάθος μεριά του φράκτη. Ήταν απαίσιο να σκέφτεσαι για πόση ώρα επικρατούσε ο καταστροφικός πανικός. Ήταν απίστευτα καταθλιπτικό όταν συνειδητοποίησα πως κατά τη διάρκεια των έξι λεπτών που οι ποδοσφαιριστές έπαιζαν μπάλα, οι οπαδοί της Λίβερπουλ άρχισαν ήδη να πεθαίνουν. Η αρχή του κακού έγινε πολύ νωρίτερα από ότι κάποιοι νόμιζαν… Όταν τη Δευτέρα πήγαμε στο νοσοκομείο, ένας οπαδός είπε στον Big Al “Πότε θα επιστρέψεις στην αγωνιστική δράση;”.

Πρωτοσέλιδο της Mirror
Πρωτοσέλιδο της Mirror

Ο Big Al είχε ξεκινήσει το παιχνίδι. Αυτό σήμαινε πως ο συγκεκριμένος οπαδός είτε έφτασε αργά στο γήπεδο ή ήταν ήδη στο επίκεντρο της καταστροφή πριν από την έναρξη του αγώνα. Αν ερχόταν αργά στο γήπεδο δεν θα βρισκόταν στις μπροστινές θέσεις, υποθέσαμε, άρα ήρθε από νωρίς. Βγήκαμε στο γήπεδο στις 14.55 και το παιχνίδι σταμάτησε στις 15.06 και δεν ήξερε πως ο Big Al αγωνιζόταν. Η καταστροφή άρχισε πριν τις 2.55.Το παιχνίδι αναβλήθηκε οριστικά στις 3.30… Την επόμενη μέρα κόσμος άρχισε να καταφθάνει στο Άνφιλντ. Ήθελαν απλά να απονείμουν φόρο τιμής και μερικά λουλούδια στην “Shankly Gates”. Ο Πίτερ Ρόμπισον επικοινώνησε με τους υπευθύνους του σταδίου και τους ζήτησε να ανοίξουν τις πύλες. Ο Σύλλογος της Λίβερπουλ δεν ήθελε τους οπαδούς της να στέκονται έξω στους δρόμους. Περισσότεροι από τους συγγενείς ήθελαν να μιλήσουν για ποδόσφαιρο. Ήταν απίστευτο! Έλεγαν συνεχώς στους ποδοσφαιριστές: “Είσαστε τα ινδάλματα μας” Μια χήρα μου είπε: “Ο αγαπημένος του άντρα μου ήταν ο Στιβ Χαϊγουει”, “Μισό λεπτό”, της είπα και έτρεξα και φώναξα τον Στιβ. Ένα πλατύ χαμόγελο ζωγραφίστηκε στο πρόσωπο της, ενώ βρήκε και το κουράγιο να κάνει χιούμορ. “Ο άντρας μου ήταν ένας σπαγκοραμμένος. Θα είναι χαρούμενος τώρα που θα σε παρακολουθεί από εκεί ψηλά χωρίς να πληρώνει” είπε στον Στιβ. Λίγο χιούμορ βοηθούσε και εμάς αλλά και τους ίδιους τους συγγενείς. Να μιλάμε για ποδόσφαιρο ήταν κάτι σαν ψυχοθεραπεία για αυτούς. Δίναμε δύναμη ο ένας στον άλλον…».

Για τη σύνταξη του παραπάνω κειμένου χρησιμοποιήθηκαν οι παρακάτω σύνδεσμοι τους οποίους και μπορείτε να επισκεφθείτε:

https://www.contra.gr/stiles/thatser-kai-podosfairo-paramythi-choris-drako.7059954.html

https://www.contra.gr/podosfairo/chilsmporo-23-chronia-meta-i-alitheia.6913752.html

https://www.contra.gr/podosfairo/kameron-syggnomi-gia-to-chilsmporo.6913742.html

https://www.contra.gr/gnomes/themhs-kaisarhs/to-aionio-paramythi-tis-thatser-kai-ta-asteia-metra.7291090.html

https://www.sport24.gr/top-guns/fileris-top-guns/h-pio-vrwmikh-istoria-kai-ths-dhmosiografias.1926552.html

https://www.sport24.gr/Files/xilsmporo-h-podosfairikh-tragwdia-poy-sokare-ton-planhth.3411121.html

https://www.sdna.gr/monimes-stiles/san-simera/article/454984/xilsmporo-15-aprilioy-1989-96-nekroi-pics-vids

https://www.gazzetta.gr/weekend-journal/article/1218514/hilsmporo-i-tragodia-poy-enose-liverpoyl